O'nu bulan neyi kaybeder ?

       Her bir nebat ve aðaç ve otlarýn ipek gibi yumuþak kök ve

 damarlarý "Bismillâh" der, sert olan taþ ve topraðý deler, geçer. 

"Allah nâmýna, Rahmân nâmýna" der; her þey ona musahhar olur.

Evet, havada dallarýn intiþârý ve meyve vermesi gibi, 

o sert  taþ ve topraktaki köklerin kemâl-i sühûletle intiþâr 

etmesi ve yer altýnda yemiþ vermesi; hem þiddet-i hararete 

karþý aylarca nâzik, yeþil yapraklarýn yaþ kalmasý, 

tabiiyyunun aðzýna þiddetle tokat vuruyor. Kör olasý gözüne 

parmaðýný sokuyor.

ÜÇÜNCÜ NÜKTE

Oruç, hayat-ý içtimaiye-i insaniyeye baktýðý cihetle çok hikmetlerinden bir hikmeti þudur ki:

Ýnsanlar maiþet cihetinde muhtelif bir surette hâlk edilmiþler. Cenâb-ý Hak, o ihtilâfa binaen, zenginleri fukaralarýn muavenetine davet ediyor. Halbuki, zenginler fukaranýn acýnacak acý hâllerini ve açlýklarýný, oruçtaki açlýkla tam hissedebilirler. Eðer oruç olmazsa, nefisperest çok zenginler bulunabilir ki, açlýk ve fakirlik ne kadar elîm ve onlar þefkate ne kadar muhtaç olduðunu idrak edemez. Bu cihette insaniyetteki hemcinsine þefkat ise, þükr-ü hakikînin bir esasýdýr. Hangi fert olursa olsun, kendinden bir cihette daha fakiri bulabilir; ona karþý þefkate mükelleftir. Eðer nefsine açlýk çektirmek mecburiyeti olmazsa, þefkat vasýtasýyla muavenete mükellef olduðu ihsaný ve yardýmý yapamaz, yapsa da tam olamaz. Çünkü, hakikî o hâleti kendi nefsinde hissetmiyor.

ÜÇÜNCÜ NÜKTE

Oruç, hayat-ý içtimaiye-i insaniyeye baktýðý cihetle çok hikmetlerinden bir hikmeti þudur ki:

Ýnsanlar maiþet cihetinde muhtelif bir surette hâlk edilmiþler. Cenâb-ý Hak, o ihtilâfa binaen, zenginleri fukaralarýn muavenetine davet ediyor. Halbuki, zenginler fukaranýn acýnacak acý hâllerini ve açlýklarýný, oruçtaki açlýkla tam hissedebilirler. Eðer oruç olmazsa, nefisperest çok zenginler bulunabilir ki, açlýk ve fakirlik ne kadar elîm ve onlar þefkate ne kadar muhtaç olduðunu idrak edemez. Bu cihette insaniyetteki hemcinsine þefkat ise, þükr-ü hakikînin bir esasýdýr. Hangi fert olursa olsun, kendinden bir cihette daha fakiri bulabilir; ona karþý þefkate mükelleftir. Eðer nefsine açlýk çektirmek mecburiyeti olmazsa, þefkat vasýtasýyla muavenete mükellef olduðu ihsaný ve yardýmý yapamaz, yapsa da tam olamaz. Çünkü, hakikî o hâleti kendi nefsinde hissetmiyor.